Tán sỏi ngoài cơ thể – Những điều cần biết

Hiện nay tán sỏi thận đang có xu hướng mở rộng, tuy nhiên khi mở rộng chỉ định cần để phòng nhiều tai biến và biến chứng xảy ra trong và sau tán sỏi. Khi chỉ định điều trị tán sỏi thận ngoài cơ thể cần căn cứ vào:

1.Kích thước của sỏi

Đa số các tác giả cho rằng tán sỏi thận ngoài cơ thể là phương pháp điều trị tốt nhất với những trường hợp sỏi có kích thước khoảng 3 cm. Những trường hợp sỏi lớn hơn cần cân nhắc cụ thể từng trường hợp, dựa vào mức độ cản quang, diện tích bề mặt sỏi, vị trí sỏi trong thận hay số lượng sỏi, v.v… Trong nhũng trường hợp này, thường phải kết hợp tán sỏi ngoài cơ thể với lấy sỏi thận qua da để làm tăng hiệu quả điều trị hết sỏi của phương pháp.

Nếu mở rộng chỉ dịnh, chỉ nên tán đến sỏi < 4 cm, nhưng cần đặt sonde trước tán phòng biến chứng ùn tắc niệu quản.

Những trường hợp sỏi quá lớn (hơn 4 – 5 cm), vẫn có thể tán được nhưng khó khăn, phải tán sỏi nhiều lần, có nhiểu tai biến và biến chứng như: tổn thương nặng nề nhu mô thận, các mảnh sỏi tụt làm tắc niệu quản.

Tán sỏi ngoài cơ thể - Những điều cần biết

Hình ảnh sỏi thận qua phẫu thuật.

2.Vị trí sỏi                                                                                      

Sỏi bể thận tán dễ vỡ nhất vì sỏi nằm trong môi trường xung quanh là nước vì nước là môi trường truyển sóng xung tốt nhất. Sỏi niệu quản tán phần trên có nước tiểu dễ vỡ hơn phần dưới.

Sòi đài trên và đà giữa phá cho kết quà 75 – 80%, sỏi đài dưới chi cho kết quả 60% vì sỏi khó đào thải ra qua bể thận hơn.

3.Thành phần hoá học của sỏi

Kết quà tán sỏi ngoài cơ thể phụ thuộc rất lớn vào thành phần hoá học của sỏi. những sỏi quá rắn (Cystin) hay quá mềm (Calculmus) nói chung là tán khó khăn vì không vỡ hay vỡ thì quánh lại với nhau không đào thải được.

Sỏi struvite tuy dễ vô nhưng dễ gây nhiễm khuẩn niệu vì vi khuẩn nằm trong viên sỏi được giải phóng ra đường niệu, các mảnh sỏi khó đào thải và dễ gây tái phát. Ngay trong một loại sỏi kết quả tán khác nhau giữa những trường hợp sỏi ngậm các phân tử nước khác nhau như trong sỏi oxalat calci thì loại calci oxalat monohydrate (Whewellite) rắn hơn loại sỏi calci oxalat dihydrate.

4.Số lượng sỏi

Tốt nhất là nên tán sỏi chỉ có 1- 2 viên

Nếu số lượng sỏi quá nhiều, tán không tập trung, việc tán sỏi sẽ rất khó khăn, phải tán nhiều lần. Đa số các tác giả chọn tán trên bệnh nhân có số lượng sỏi không quá 3 viên.

5.Sỏi chưa có triệu chứng

Bệnh nhân có sỏi thận nhưng không có triệu chứng chủ quan, đang làm việc trong những nghề nghiệp đặc biệt (phi công) không cho phép ngừng công việc khi đang làm nhiệm vụ.

6.Tán sỏi sau một số phương pháp điều trị khác

Sỏi sót hay tái phát sau phẫu thuật.

Những mảnh sỏi còn lại sau lấy sỏi thận qua da

7. Ngoài ra tán sỏi ngoài cơ thể chỉ làm khi BN có các điều kiện

Không có các bệnh lý khác ở thận như: u thận, lao thận, vôi hoá ĐM thận Chức năng thận còn tốt để đẩy mảnh sỏi vụn ra ngoài sau thủ thuật

8. Chống chỉ định tuyệt đối

Phụ nữ có thai.

  • Bệnh nhân đang có nhiễm khuẩn tiết niệu cấp tính.
  • Bệnh nhân đang có nhiễm khuẩn huyết.
  • Bệnh nhân có rối loạn đông máu chưa được điều trị ổn định.
  • Bệnh nhân có tắc nghẽn dưới viên sỏi như hẹp phía dưới viên sỏi.
  • Bệnh nhân suy gan. suy thận nặng hoặc bệnh toàn thân nặng.

9. Chống chỉ định tương đối

Sỏi trên thận độc nhất, bệnh nhân phải được theo dõi sát tình trạng nhiễm khuẩn niệu, tắc niệu quản do mảnh sỏi vỡ.

  • Bệnh nhân có dị dạng cột sống.
  • Bệnh nhân có sỏi trên thận lạc chỗ. thận móng ngựa, hẹp khúc nối niệu quản bể thận (khó đinh vị hoặc mảnh vỡ sau tán sỏi không đào thải được)
  • Bệnh nhân sỏi thận có tăng huyết áp chưa được điều trị ổn định
  • Trong một số ít các trường hợp, bệnh nhân có rốỉ loạn hoạt dộng của dạ dày- ruột, tán sỏi ngoài cơ thể có thể làm tăng mức độ bệnh.
  • Bệnh nhân quá béo.
  • Bệnh nhốn có trạng thái tâm thần không ổn định có thề làm ảnh hưởng tới sự hợp tác trong điều trị.
  • Bệnh nhân đang mang máy tạo nhịp tim, hoặc đang có rối loạn nhịp tim không còn là chống chỉ định cùa tán sỏi ngoài cơ thể.Tuy nhiên, trong quá trình tán sỏi bệnh nhân phải được theo dõi cẩn thận và có sự hỗ trợ của bác sĩ chuyên khoa tim mạch­- Trước khi tán sỏi, những thuốc có tác dụng chống đông máu như clopidogrel, wafarin phải được ngưng sử dụng dể các yếu tố đông máu trở lại bình thường. Không sử dụng các thuốc chống viêm giảm đau thuộc nhóm nonsteroid trước tán sỏi từ 7 – 10 ngày.

10. Những biến chứng có thể gặp phải:

– Tắc niệu quản

– Tăng huyết áp

– Dập thận

– Sỏi tái phát

– Chảy máu